Kaynak Kütüphanesi

Âdem kıssası

Pasajlar: Bakara 2:35–39; A‘râf 7:19–25; Tâhâ 20:115–123.

Kullanım: Aldatılma, yasağa yaklaşma, insanın kendine zulmettiğini kabul etmesi, Allah’a yöneliş ve tevbenin kabulü.

Güzel söz ve istikamet pasajları

Pasajlar: Bakara 2:83; İsrâ 17:53; Haşr 59:19; Nisâ 4:135; Ra‘d 13:11; Zümer 39:53; Tahrîm 66:8; Hûd 11:112; Ahkâf 46:13–14.

Kullanım: Güzel söz, muhasebe, adalet, değişim, ümit, tevbe ve istikamet temaları. Modern psikoloji kuramlarının ayetlerden çıkarıldığı iddia edilmez.

Sorumluluk ve istikamet rivayetleri

Kayıtlar: Sahîh el-Buhârî 7138 ve 6464–6465; Sahîh Müslim 38 ve 2822.

Kullanım: Sorumluluk, istikamet, zorluk ve az da olsa devamlı amel temaları. Rivayetler psikolojik model yerine kullanılmaz.

Tevrat / Tanah — Tekvin (Yaratılış) 3:1–13

Kullanım: “Neredesin?”, bahçede saklanma ve tarafların açıklamaları bu metinsel katmana aittir; Kur’an anlatısına aktarılmaz.

Ebû Hâmid el-Gazzâlî — Eyyühe’l-Veled

Kullanılan ilke: “Amelsiz ilim deliliktir; ilimsiz amel olmaz.”

العلم بلا عمل جنون، والعمل بغير علم لا يكون

Kunda, Z. (1990)

The case for motivated reasoning. Psychological Bulletin, 108(3), 480–498.

Sınır: Gerekçelendirme süreçlerinin istenen sonuca göre taraflılaşmasını açıklar; tek tek kişilerin niyetini teşhis etmez.

Bandura, A. (1999)

Moral disengagement in the perpetration of inhumanities. Personality and Social Psychology Review, 3(3), 193–209.

Sınır: Sorumluluğu dağıtma veya yer değiştirme gibi mekanizmaları kavramsallaştırır; kişisel tanı aracı değildir.

Miu ve arkadaşları (2022)

Emotion regulation as mediator between childhood adversity and psychopathology: A meta-analysis. Clinical Psychology Review, 93, 102141.

Sınır: İstatistiksel ilişkileri destekler; tek kişinin davranışına kesin neden atfetmez.

Pilkington, Bishop & Younan (2021)

Adverse childhood experiences and early maladaptive schemas in adulthood: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology & Psychotherapy, 28(3), 569–584.

Sınır: İlişkileri değerlendirir; kaderci veya kesin nedensel yorum taşımaz.

Janovsky ve arkadaşları (2020)

The relationship between early maladaptive schemas and interpersonal problems: A meta-analytic review. Clinical Psychology & Psychotherapy, 27(3), 408–447.

Sınır: Şemalar ile kişilerarası sorunlar arasındaki ilişkiyi destekler; nedensellik kanıtını yeterli görmez.

American Psychological Association — kavram kayıtları

Incongruence ve cognitive dissonance theory sözlük maddeleri.

Sınır: Kavramları tanımlar; bir okurun kişiliği veya ruh sağlığı hakkında tanı koymaz.

Association for Contextual Behavioral Science — ACT

Değerler ve psikolojik esneklik hakkında kuramsal çerçeve.

Sınır: Bir terapi yaklaşımının kavramsal çerçevesidir; eserdeki manevî veya ahlâkî sonuçları tek başına ispatlamaz.

Prochaska & DiClemente (1983); Prochaska & Velicer (1997)

Davranış değişiminin aşamaları üzerine temel çalışmalar.

Sınır: Model bütün kişisel veya manevî değişimleri açıklayan evrensel bir yasa olarak kullanılmaz.

U.S. Department of Veterans Affairs — National Center for PTSD

Trauma Reminders: Triggers.

Sınır: Travma hatırlatıcılarının bazı kişilerde tepkileri tetikleyebileceğini açıklar; her bugünkü tepkiyi geçmiş travmayla açıklamaz.

CASEL çerçevesi

Öz-farkındalık, öz-yönetim, sosyal farkındalık, ilişki becerileri ve sorumlu karar verme alanları.

Sınır: Güzel Sözler Diyarı’nın onaylanmış veya tek başına kanıtlanmış bir eğitim programı olduğu anlamına gelmez.

Durlak ve arkadaşları (2011)

The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis of school-based universal interventions. Child Development, 82(1), 405–432.

Sınır: 213 okul temelli programın toplu sonuçlarını değerlendirir; bu çocuk hikâyesinin bağımsız bir müdahale olarak etkililiğini test etmez.